De mystiek van de kris.

Over de mystiek van de kris is al veel zin en onzin verteld. Het gaat dan vooral over de geheime krachten die een kris zou bezitten en wat de gevolgen van die krachten allemaal  zouden kunnen zijn. Wij moderne westerlingen zijn niet opgevoed met 'de stille  kracht' en zijn meestal ook niet gevoelig voor de aanwezigheid ervan. In Indonesie is dat anders, ook nu nog. Er is een respect voor de dingen die 'niet zichtbaar' zijn en de verhalen over onder andere krissen zijn dan ook legio. Zo zijn er verhalen over krissen die spontaan rammellen in hun schede's, over krissen die spontaan uit hun schede's springen , of zelfs  aan de wandel gaan.  Meestal wordt dit vreemde gedrag van de kris dan gevolgtd door een belangrijke gebeurtenis elders, een ongeluk of een overlijden bijvoorbeeld.

 Wat steeds opvalt  in de verhalen over krissen is de eigen wil van een kris. Als nederlanderlander zou je denken dat zo'n "dom" voorwerp nooit een eigen wil kan bezitten. Een verhaal dat me bereikte was van een oude dame die de familiekris nu eens eindelijk aan haar kleinkinderen wilde doorgeven en haar oudste zoon naar zolder stuurde om de betreffende kris op te halen. De zoon kwam even later terug met de mededeling dat hij de kris niet kon vonden. Toe ging de jongste zoon maar even kijken en die vond hem meteen.  Oma zei toen dat hij de kris voortaan mocht houden.  Wij zouden zeggen 'toeval' , maar je kan ook,  net als die oma , kunnen zeggen dat de kris zèlf zijn lot heeft bepaald. 

Ook wordt wel beweerd dat de vermeende krachten van een kris alleen in Indonesie werkzaam zijn. Iedereen die wel eens in Indonesie is geweest, weet dat daar van alles aan de hand kan zijn op het gebied van mystiek. Maar om te beweren dat er in ons koude kikkerlandje niks te beleven valt op dat gebied gaat iets te kort door de bocht. Vergeet niet dat mystiek niet alleen 'not done' is , en dus kan je er op een feestje maar beter niet over beginnen. Vergeet ook niet dat mystiek  eeuwenlang door de kerk is verboden en dus ook daardoor nog een taboe kan zijn. En tenslotte hebben wij westerlingen ook nog een vergeten hoe ons zesde zintuig werkt. Dat is een handig instrument in dit soort zaken.  De volgende twee verhalen geven aan dat ook in Nederland wel het een en ander aan de hand kan zijn.

In de warme julidagen van de zomer van 2009 ging een groepje kinderen uit Deventer zwemmen in de IJssel. Op een gegeven moment kwam een van de jongens aan de kant met iets dat hij onder water had opgevist. Het bleek een kris te zijn. (zie foto) . Hij had nog niet heel lang in het water gelegen.

Eind 2009 gaat een jong stel uit Nijmegen verhuizen. Ze hebben een leuke wat oudere woning gevonden . Als ze die gaan opknappen vinden ze in la een oude kris.

Wat in het  voorgaande opvalt, is dat in beide gevallen iemand van zijn kris afwilde, en dat ook op een  bijzonder manier deed.  Dus niet op marktplaats gezet , maar een wat Indischer manier.  Je vraagt je wel meteen af waarom, en zou het misschien een kwade kris zijn geweest . Dat hoeft niet persé, maar kan natuurlijk wel.

De kris die opgevist werd uit de IJssel.

De kris uit het verlaten huis in Nijmegen.

Deze bewaker van de Kraton in Yogjakarta is in traditionele kleding en laat zien  hoe een kris gedragen wordt.

Toch moet nog wel gezegd worden dat er veel indianenverhalen in omloop zijn, vooral op Internet . In onze moderne cultuur is geen plaats voor mystiek , en als je er dan toch naar gaat zoeken kom je geweldig veel onzin tegen. Dus wees kritisch op dit soort informatie.  En de vraag of het nou bestaat of niet is niet met ja of nee te beantwoorden.  Wel is het  leuk om te weten dat er elders op de wereld culturen bestaan waar mystiek  een wezenlijk onderdeel is van het dagelijks leven. En dat feit alleen al zou je aan het denken moeten zetten. 

Hoe om te gaan met een kris.

Het mag duidelijk zijn dat het verstandig is om een kris met respect te behandelen. Wanneer u een kris oppakt, houdt hem dan met de punt omhoog,  zo kunnen de krachten er niet uitglijden. Wanneer u de kris uit de schede trekt doe dat ook met  de punt omhoog, en trek hem er niet helemaal uit, laat het puntje erin zitten. Houdt de kris ook van u af gericht en richt ook niet op anderen in uw omgeving. Richt nooit een "blote" kris op iemand. Stop de kris altijd terug in de schede.

Heeft u twijfels over de gezindheid van uw kris, houdt hem dan bedekt met een doek. Een echt kwaadaardige kris wordt begraven.

Een krissenmaker aan het werk.

De krisgreep is wel het meest decoratieve deel van de kris en wordt om die reden wel apart verzameld. Deze greep komt van een stokoude sumatraanse kris. Als je goed kijkt zie je er een gestyleerde menselijke vorm in. (antropomorf). De oficiele naam voor deze vorm is "Jawa Denam ukiran".

Ook dames droegen wel eens een kris.

Uit Atjeh  komt dit houten schild. Het is niet groter dan zo'n 40 centimeter.  De stervormige knoppen doen erg arabisch aan, en zijn dat waarschijnlijk ook. Atjeh was een provincie die veel kontakt had met de buitenwereld, met name met India. Er is ook een koperen uitvoering van dit schild.

Indisch antiek kopen?  Kijk dan in onze Indowebshop.

---------

Wilt u meer weten over krissen, dan is de webste van Ton van Reen het bekijken waard.